دلایل خشکی پوست و راه های پیشگیری از آن

1,141

خشکی پوست از کجا سرچشمه می گیرد؟ بنا به چه دلایلی تشدید می شود؟ چرا پوست بعضی از افراد خشک تر از دیگران است؟ چرا خشکی پوست گاهی آنقدر شدید می شود که به زبری و پینه و حتی ترک خوردن پوست می انجامد؟ آیا برای برطرف کردن خشکی پوست ، راه حلی  قطعی وجود دارد؟

 

برای یافتن پاسخ این سوالات، و شاید خیلی از پرسش های  دیگر که  ذهن بسیاری از شما را مشغول ساخته، گفتگویی را با یک از پزشکان حوزه درموکازمتیکس انجام داده ایم که در زیر می خوانید؛

 

آیا می شود به زبانی ساده بیان کنید که اصلا چرا پوست خشک می شود؟

قبل از پاسخ به این سوال کوتاه اما بسیار مهم، لازم می دانم بطور خلاصه، اشاره ای داشته باشم به عوامل و مکانیسم هایی که باعث تامین رطوبت کافی و نرمی و لطافت پوست انسان می شوند.

در پوست ما عواملی وجود دارند به نام  ” غدد سباسه ” .  تعداد این غدد در پوست ما بسیار زیاد است، یعنی حدود ۱۰۰ عدد در هر سانتیمتر مربع از پوست. البته در بعضی از قسمت ها مثل پوست پیشانی و کف سر، این تعداد چندین برابر است، و در بعضی از نواحی مثل پوست کف دست و پا، غدد سباسه وجود ندارند.

وظیفه ی غدد سباسه، ترشح ماده ای روغنی است بنام؛  ” سبوم “، که در واقع همان چربی طبیعی پوست است.  ”  سبوم  ” وظایف حیاتی  بسیار مهمی را برعهده دارد، که مهمترین آنها عبارتند از؛

محافظت از اندام های داخلی بدن بعنوان یک سپر محافظ در برابر عوامل زیان بار خارجی و باکتری ها، و جلوگیری از تبخیر رطوبت پوست و تامین نرمی و لطافت و انعطاف پذیری پوست.

همانطور که ترشح بیش از حد سبوم، باعث چرب شدن زیاد پوست و افزایش احتمال بروز آکنه و جوش های چرکی می شود، از سوی دیگر، اگر سبوم در پوست فردی کمتر از حد معمول  ساخته شود، پوست آن فرد خشک و کم آب، و مستعد حساسیت و عفونت خواهد شد. پوست خشک اصولا نازک تر و حساس تر و شکننده تر از پوست چرب و نرمال است.

مورد دوم، موادی هستند بنام  N.M.F  یا  عوامل مرطوب کننده طبیعی پوست، مثل اوره و اسید لاکتیک. اگر این عوامل درپوست فردی وظایف خود را خوب انجام ندهند، پوست آن فرد خشک تر از حالت عادی خواهد بود . بنابراین می بینیم که عوامل ذاتی و سرشتی، نقش مهمی در ایجاد خشکی و کاهش رطوبت پوست دارند.

البته با افزایش سن، ما شاهد کاهش تدریجی میزان آب موجود در لایه شاخی پوست (بیرونی ترین لایه پوست)، و در نتیجه خشک تر شدن پوست خواهیم بود.

 

پس اگر خشکی پوست ناشی از عوامل ذاتی و خارج از اختیار فرد باشد، امیدی به درمان آن نیست!

خیر، در واقع موضوع به این قطعیت که می فرمایید نیست. در کنار این دلایل ذاتی و سرشتی، بسیاری از عوامل محیطی و اکتسابی نیز هستند که خشکی پوست را تشدید می کنند که شناخت صحیح و پرهیز از آنها برای جلوگیری از خشکی پوست و کم آبی آن، ضرورت دارد. که مهمترین آنها عبارتند از؛

  • هوای سرد و خشک و سوزدار در فصول سرد
  • تماس طولانی و مستمر با اشعه ماوراء بنفش خورشید و عدم محافظت مطلوب پوست با ضدآفتاب
  • هوای خشک داخل خانه، در اثر وسایل گرمایشی مثل چیلر که در آپارتمان های شهرک اکباتان بکار می رود
  • برنامه ی غذایی نادرست و استفاده ی ناکافی از آب و مایعات سالم و موادغذایی حاوی فیبر مثل سبزیجات و حبوبات و میوه ها. یا سوء تغذیه و کمبود بعضی از املاح و ویتامین ها در رژیم های شدید غذایی
  • شستشوی زیاد و وسواس گونه ی پوست، بویژه با آب داغ و صابون ها و شوینده های خیلی قوی و قلیایی
  • عوارض جانبی بعضی از داروها مثل داروهای قوی ضد آکنه
  • استعمال دخانیات

 

برطرف خشکی پوست

 

آقای دکتر، پرهیز از مواردی که فرمودید، از تشدید کم آبی پوست در افرادی که پوست خشک دارند، و یا خشک شدن پوست در افراد دارای پوست نرمال جلوگیری می کند، اما برای درمان خشکی پوست کسی که ذاتا و به دلیل خوب کار نکردن غدد سباسه و عوامل مرطوب کننده طبیعی، بطور سرشتی پوست خشکی دارد چه باید کرد؟

ببینید، اگر چنین فردی، نکاتی را به آنها اشاره کردم به درستی رعایت کند، بروز علایم خشکی پوست مثل کم آبی و کشیدگی و التهاب و تحریک پوستش، به میزان قابل ملاحظه ای کاهش می یابد.

اما، در نظر داشته باشید که در کنار رعایت این نکات پیش گیرنده، متخصصین پوست پروتکل های درمانی خاصی، مشتمل بر کرم ها و لوسیون های نرم کننده و مرطوب کننده را نیز، بر اساس نیاز هر فرد تعیین و تجویز می کنند، که اگر شیوه صحیح مصرف آنها تحت نظر متخصص پوست، به درستی رعایت شود، خشکی ذاتی پوست نیز بخوبی قابل کنترل و مدیریت خواهد بود.

 

آقای دکتر، این محصولاتی که به آنها اشاره فرمودید، یعنی کرم ها و لوسیون های نرم کننده و مرطوب کننده، از چه طریقی با خشکی و کم آبی پوست مقابله می کنند ؟

خوب این یک مبحث کاملا تخصصی است . اما بطور خلاصه و ساده می توانم بگویم که محصولات نرم کننده و مرطوب کننده ، هم با ایجاد یک لایه ی محافظ بر روی پوست ، از تبخیر بیش از حد آب پوست جلوگیری می کنند. و هم ، با جذب رطوبت محیط ، رطوبت کافی را در مواقع نیاز در اختیار پوست قرار می دهند . ولی نکته ی مهم ، انتخاب مرطوب کننده و نرم کننده مناسب بر اساس پوست فرد است.

 

آقای دکتر، یعنی هر فردی نمی تواند به دلخواه خود یک کرم یا لوسیون مرطوب کننده برای دست و صورت و بدن خود  را انتخاب کند و باید با نظر متخصص باشد؟

عرض کردم که محصولات متفاوتی در بازار وجود دارند . مثلا افراد دارای پوست خشک و خیلی خشک ، باید مرطوب کننده ای را استفاده کنند که بیشتر حالت مسدود کننده داشته باشد و از ساختار چرب تر و غنی تری برخوردار باشد.

در هوای سرد و خشک هم باید این نوع مرطوب کننده استفاده شود . ولی برای افراد دارای پوست نرمال یا مختلط بهتر است فرآورده ای انتخاب شود که ساختار سبک تر و کم چرب تری داشته باشد و اصطلاحا بیشتر حالت جاذب الرطوبه داشته باشد تا مسدود کننده.

پزشکان و داروسازان محترم ، این ویژگی ها را بخوبی می شناسند و بهترین راهنما برای انتخاب نرم کننده و مرطوب کننده ی مناسب هر فرد هستند.

 

آقای دکتر، محصولات  نرم کننده و مرطوب کننده ی  صورت جهت درمان خشکی پوست را نمی توان برای کل بدن استفاده کرد ؟

این کار، منعی ندارد، اما ضرورتی هم ندارد. چون کرم های مخصوص صورت، با توجه به لطافت و حساسیت بیشتری که پوست صورت نسبت به سایر قسمت های بدن دارد، از فرمولاسیون خاصی برخوردارند. و از سوی دیگر، برای تامین رطوبت و نرمی پوست بدن معمولا بهتر است از فرم لوسیون استفاده کرد که از ساختاری روان تر، و پخش راحت تری بر روی پوست برخوردارند.

 

آیا لوسیون های بدن، از همان ترکیبات مرطوب کننده و نرم کننده ای که در کرم ها بکار می رود تشکیل شده اند؟

پایه ی اصلی فرمول تقریبا یکی است. یعنی لوسیون های نرم و مرطوب کننده ی بدن نیز همانند کرم ها، هم حاوی ترکیبات مسدود کننده  هستند که از تبخیر بیش از حد آب پوست جلوگیری می کنند، و هم  ترکیبات جاذب رطوبت.

اما همانطور که گفتم ساختار آنها روان تر از کرم ها است که راحت تر بر روی کل بدن پخش شوند. ضمن اینکه در ترکیب لوسیون های بدن، از عصاره های گیاهی خاصی که دارای اثرات مغذی و ضدالتهابی پوست هستند نیز استفاده می شود که از جمله می توان به عصاره های گیاهی جوانه گندم  و آلوئه ورا  اشاره نمود.

 

مصرف لوسیون های بدن، محدودیت سنی ندارد؟ و ضمنا  نحوه مصرف آنها چگونه است؟

لوسیون بدن بهتر است پس از حمام به کل بدن مالیده شود. البته در سایر اوقات و برای تمام سنین نیز بلامانع است.

 

آقای دکتر، شما به تاثیر لوازم گرمایشی مثل چیلرهای آپارتمان های شهرک اکباتان بر خشکی پوست اشاره فرمودید. آیا استفاده از دستگاه بخور می تواند این مشکل را کاهش دهد؟

تمام لوازم گرمایشی مثل بخاری، شوفاژ، اسپلیت های گازی، … هوای محیط خانه را خشک می کنند که منجر به خشکی پوست می شود. از همین رو استفاده از دستگاه بخور سرد در فصل سرما شدیدا توصیه می شود.

 

این هم یک تصویر شماتیک از غدد سباسه (ترشح کننده ی چربی طبیعی پوست = سبوم) در لایه میانی پوست است.

البته فکر نکنم برای مقاله ای در یک نشریه عمومی، ضرورت داشته باشد ولی به هرحال آنرا گذاشتم که اگر نیاز بود مورد استفاده قرار گیرد.

 

غدد سبابه در خشکی پوست

 

 

آیا مقاله بالا برای شما مفید بوده است؟

برای خواندن مطالب بیشتر در خصوص زیبایی و خشکی پوست بر روی لینک زیر کلیک نمایید.

خانم هایی که دوست دارند پوستی زیبا داشته باشند این ۵ نکته را رعایت کنند

مطالب مرتبط
افزودن نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

3 × دو =